Dünya yüzeyine bir buçuk saatte çarpan güneş ışığı miktarı, tüm dünyanın bir yıl boyunca enerji tüketimini karşılamaya yeterli oluyor. Dünyadaki her yer yıl boyunca bir miktar güneş ışığı alırken, yüzeydeki herhangi bir noktaya ulaşan güneş ışığı miktarı da değişiyor.
Güneş tarafından yayılan ışık, elektromanyetik radyasyon olarak bilinirken, Çatı Güneş Enerji Sistemleri (Çatı GES) teknolojileri, güneş ışığını paneller ya da güneş ışınımını yoğunlaştıran aynalar aracılığıyla elektrik enerjisine dönüştürür. Bu enerji, elektrik üretmek için kullanılabilir veya bataryalarda depolanabilir.
Sürdürülebilir enerjide önemli bir adım, Çatı GES
Güneş panelleri diye adlandırdığımız, PV teknolojisinin (Fotovoltaik) keşfi 1839 yılına dayanıyor. İlk pratik çalışma 1950’li yıllarda yapıldı. Fotovoltaik modüllerin ilk kullanımı uydular için sağlanırken piller, yakıt hücreleri ve nükleer enerji, dönemin şartlarına uygun olmadığından kısa bir zaman sonra depolanan enerjiden yararlanılmaya başlandı. Teknoloji ve şartlar geliştikçe yüksek verimli piller keşfedildi, bu doğrultuda güneş Çatı GES sistemleri yaygınlaşmaya başladı.
Çatı GES, küresel ısınma kirliliği olmadan elektrik ürettiği için daha temiz, daha güvenilir ve daha uygun fiyatlı elektrik kaynaklarına geçişe imkân sağlıyor. Tüketicilerin şebekeden bir ara bağlantı izni almasıyla ihtiyaç duyulandan daha fazla güç ürettiğinde, fazla elektriği şebekeye satabilme imkânı da bulunuyor. Oluşan yeni ekosistem istihdam yaratmaya ve ekonomik büyümeyi teşvik etmeye de destek oluyor. Aynı zamanda olağanüstü durumlarda depolama olanağıyla oluşabilecek elektrik kesintilerinde yedek güç oluşturabilme imkânı da sağlıyor.
Dünyada Çatı GES Pazar Büyüklüğü Beklentileri :
100 milyon hane çatı GES yatırımı yapacak
Çatı GES’de 10 kW kapasiteli çatı sistemi kurmak için ortalama 60 metrekarelik alan gerekirken, 25 kW kapasiteye göre yeni teknoloji paneller dikkate alındığında 120-150 metrekarelik alan yeterli oluyor.
Çatı güneş enerji sistemi (Çatı GES) isteyen hanelerin sayısı bugün 25 milyonken 2030’a kadar 100 milyonun üzerine çıkması bekleniyor. Her yıl en az 190 GW kurulması beklenen Çatı GES’in, rekabet gücü ve temiz enerji kaynaklarına yönelik iştah nedeniyle artışı sürecek.
Kurulan 1 TW’nin kabaca %40’ı, üçte birinden fazlası konutlarda olmak üzere, yaklaşık 130 GW Çatı GES neredeyse 25 milyon birime karşılık gelen haneler tarafından kullanılıyor.
Tüketicilerin ısıtma-soğutma, elektrik faturalarında tasarruf ve sürdürülebilirlik yaklaşımıyla çatı GES ihtiyacı artıyor. Çatı GES pazar büyüklüğün de 2030 yılına kadar yaklaşık 398,3 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.
Sürdürülebilirlik bakış açısıyla Çatı GES
Çatı GES, küresel olarak karbon emisyonlarının azaltılmasına önemli ölçüde katkıda bulunuyor. Karbon ayak izi, üretilen elektriğin kWh başına CO2 emisyonu açısından doğal gazdan yaklaşık 12 kat, kömürden ise 20 kat daha azdır. Çatı GES, emisyonları 100 tondan fazla önemli ölçüde azaltabilir.
Bir güneş panelinin kullanıldığı ilk birkaç yıl boyunca kilovatsaat başına yaklaşık 50 gram CO2 oluşur. Karbon ayak izi, kömürle çalışan bir elektrik kaynağından yaklaşık 20 kat daha düşüktür. Sonuç olarak evinize güneş panelleri taktığınız anda karbon ayak iziniz azalır.
Çatı GES kurulu güç kapasitesi 2027 yılına kadar kömürünkini aşarak dünyanın en büyüğü olmaya hazırlanıyor. Çatı GES kapasitesinin üç katına çıkarak dönem boyunca neredeyse 1.500 GW büyüyerek 2026 itibarıyla doğalgazı ve 2027 itibarıyla kömürü aşması bekleniyor.
Ülkeler Çatı GES için uzun vadeli planlar oluşturuyor
Yeni dönemde Çatı GES uygulamaları tüketici tercihinde öne çıkarken, gelişiminde ülkeler tarafından verilen teşvikler, uygun finansman modelleri sayesinde hızla genişliyor. Evler için Çatı GES, Almanya ve İtalya gibi birçok ülkede PV pazarında ilk günlerden itibaren gelişirken, Belçika, Hollanda ve Japonya gibi diğer ülkelerde de artık derin bir pazar yoğunluğu oluşturuyor. Çin, Çatı GES projelerinin gelişimi için destekler verirken büyüyen önemli pazarlardan.
Yeni ekosistemde e-mobilite ile entegre olmak önemli
Yoğun nüfuslu büyük şehirlerde, apartmanlarda ve sitelerde çatı GES uygulamasının yaygınlaştırılması önem kazanıyor. Hem ortak alanlar hem de dairelerde kullanımı yaygınlaştırmak için depolama imkanlarının da sunulmasıyla bu alanda ilerleme hayali artık uzak değil.
Çatı GES kurulumunun teşvik edilmesi, sürdürülebilir tüketici finansmanıyla beraber özellikle akıllı şarj cihazları ve ısı pompalarıyla elektrikli mobiliteye olumlu yönde yüksek etki edecek.
Çatı GES uygulamaları, teknolojik gelişmeler, aynı yüzey üzerinde daha büyük kapasitelerin konuşlanma imkânının artması, elde edilen enerjinin depolanması, ısı pompaları ve elektrikli araç şarjının entegrasyonuyla yeni ekosistemde önemli yer elde edecek. Bu alanda gelecekte sürdürülebilir tüketici finansmanında sunulan farklı iş modelleri ile önemi daha da artacak.
Özellikle meskenler için konutların çatılarında yeni Çatı GES uygulamalarını geliştirmek, elektrikli mobilite, güneş enerjisiyle ısıtma-soğutma ve yeni iş modelleri sayesinde elektrik sektörünün karbondan arındırılmasına kararlı bir şekilde katkıda bulunacak. Gelişen teknoloji de özellikle ısı pompalarının, tüketim tasarrufu sağlayan cihazların ve uzaktan kontrollü akıllı cihazların çeşitlenmesine yol açıyor. Tüketici açısından yüksek maliyetler önemli bir engel olmaya devam ederken, özellikle teknolojinin gelişmesiyle ekipman ve kurulum maliyeti son 10 yılda %80’den fazla düşerken, yeni iş ve finansman modelleriyle büyümeye devam edecek.
Çağrı Koray Öztopçu
