Güneş panelleri diye adlandırdığımız, PV Teknolojisinin (Fotovoltaik)keşfi 1839 yılına dayanırken, ilk pratik çalışma 1950’li yıllarda yapılabildi. Fotovoltaik modüller ilk olarak uydular için kullanıldı. Piller, yakıt hücreleri ve nükleer enerji dönemin şartlarına uygun olmadığından kısa bir zaman sonra depolanan enerji kullanılmaya başlandı. Teknoloji ve şartlar geliştikçe yüksek verimli piller keşfedildi, bu doğrultuda çatı güneş enerji sistemleri (Çatı GES) yaygınlaşmaya başladı.
100 milyon hane çatı GES yatırımı yapacak
Çatı GES isteyen hanelerin sayısı bugün 25 milyon ve 2030’a kadar 100 milyonun üzerine çıkması bekleniyor. 2022’den itibaren her yıl en az 190 GW kurulması öngörülürken, bu sayı, çatı GES’in rekabet gücü ve temiz enerji kaynaklarına yönelik iştah nedeniyle artmaya devam edecek.
Kurulan 1 TW’nin kabaca %40’ı, üçte birinden fazlası konut sektöründe olmak üzere, yaklaşık 130 GW Çatı GES, neredeyse 25 milyon birime karşılık gelen haneler tarafından kullanılıyor.
Tüketicilerin ısıtma-soğutma, elektrik faturalarında tasarruf ve sürdürülebilirlik yaklaşımıyla çatı GES ihtiyacı artıyor. 2030 yılı civarında toplam ünite sayısının 100 milyona ulaşması bekleniyor.
Sürdürülebilirlik bakış açısıyla Çatı GES
Çatı GES, küresel olarak karbon emisyonlarının azaltılmasına önemli ölçüde katkıda bulunuyor. Son araştırmalar, 2020’nin sonunda kurulu çatı GES kapasitesinin 860 milyon tondan fazla karbon salımı tasarrufu sağladığını gösterdi ve 2021’de gigaton (Gt) eşiğine ulaşıldığı tahmin ediliyor.
Tüzel nitelikteki kurulumların yanı sıra, binalardaki ve konutlardaki uygulamalar, küresel olarak yaklaşık %40 oranında çatı GES kullanımına önemli ölçüde katkıda bulunuyor. Bu alandaki büyüme, dağıtım şebekelerinin yükünü hafifletirken, şirketlerin ve tüketicilerin hane faturalarını düşürmesine ve karbon emisyonlarının azaltılmasına fayda sağlıyor.
Sürdürülebilir bir dünya ve karbon nötr adımlar için güneş enerjisinin, binalardan başlayarak mümkün olan her yere kurulması gerekiyor. Bireysel tüketicilerde çoğunlukla elektrik fiyatları ve toplam tüketim tutarındaki yansıması önemsenirken, tüzellerde daha düşük olan maliyet ve fiyat avantajı öne çıkıyor.
Özellikle meskenler için konutların çatılarında yeni Çatı GES uygulamalarını geliştirmek, elektrikli mobilite, güneş enerjisiyle ısıtma-soğutma ve yeni iş modelleri sayesinde elektrik sektörünün karbondan arındırılmasına kararlı bir şekilde katkıda bulunacak. Gelişen teknoloji de özellikle ısı pompalarının, tüketim tasarrufu sağlayan akıllı cihazların ve uzaktan kontrollü akıllı cihazların gelişmesine yol açıyor. Tüketici açısından yüksek maliyetler önemli bir engel olmaya devam ederken, özellikle teknolojinin gelişmesiyle ekipman ve kurulum maliyeti son 10 yılda %80’den fazla düşerken yeni iş ve finansman modelleriyle gelişiyor.
Ülkeler Çatı GES için uzun vadeli planlar oluşturuyor
Yeni dönemde Çatı GES uygulamaları tüketici tercihinde öne çıkarken, gelişiminde ülkeler tarafından verilen teşvikler, uygun finansman modelleri sayesinde hızla genişliyor. Evler için çatı GES, Almanya ve İtalya gibi birçok ülkede PV pazarında ilk günlerden itibaren gelişirken, Belçika, Hollanda ve Japonya gibi diğer ülkelerde de artık derin bir pazar yoğunluğu oluşturuyor. Çin, Çatı GES projelerinin gelişimi için destekler verirken büyüyen önemli pazarlardan.
Yeni ekosistemde e-mobilite ile entegre olmak önemli
Yoğun nüfuslu büyük şehirlerde, apartmanlarda ve sitelerde çatı GES uygulamasının yaygınlaştırılması önem kazanıyor. Hem ortak alanlar hem de dairelerde kullanımı yaygınlaştırmak için depolama imkânlarının da sunulmasıyla bu alanda ilerleme hayali artık uzak değil.
Çatı GES kurulumunun teşvik edilmesi, sürdürülebilir tüketici finansmanıyla beraber özellikle akıllı şarj cihazları ve ısı pompalarıyla elektrikli mobiliteye olumlu yönde yüksek etki edecek.
Çatı GES uygulamaları, teknolojik gelişmeler, aynı yüzey üzerinde daha büyük kapasitelerin konuşlanma ve elde edilen enerjinin depolama imkanının artması, ısı pompaları ve elektrikli araç şarjının entegrasyonuyla yeni ekosistemde önemli yer elde edecek. Bu alanda gelecekte sürdürülebilir tüketici finansmanında sunulan farklı iş modelleri ile önemi daha da artacak.
Çağrı Koray Öztopçu
