10:42 BLOOMBERG BUSINESSWEEK TÜRKİYE

Enerji krizinin getirdiği dönüşüm. Otomotiv sektöründe elektrikli dönüşüm artık düşündüğümüzden de hızlı olacak

Aralık 2025’te küresel olarak 2,1 milyon elektrikli araç satılırken yıl sonu itibarıyla toplam satış 20,7 milyon elektrikli araca ulaştı.

2025 ve 2024 elektrikli araç satışlarının özeti:

  • Küresel: 20,7 milyon, +%20
  • Çin: 12,9 milyon, +%17
  • Avrupa: 4,3 milyon, +%33
  • Kuzey Amerika: 1,8 milyon,-%4
  • Diğer coğrafyalar: 1,7 milyon, +%48

 2026’ya girerken son küresel gelişmeler, elektrikli araç pazarındaki büyük bir değişimi yansıtıyor.  Bu çalkantılar öncesinde 2025’te küresel olarak elektrikli araç satışları bir önceki yıla göre beşte bir oranında artmıştı. 

Avrupa, en hızlı büyüyen büyük bölge olarak Çin’i geride bırakırken; AB’nin aldığı son kararlar ve zayıflatılmış otomobil üretim hedeflerine rağmen elde edilen sonuçlar, 2026’nın çok farklı bir yıl olacağını gösteriyor. Ancak üreticilerin çabalarını son yıl olan 2027 hedeflerine yoğunlaştırması nedeniyle bu büyüme oranının 2026’da aynı seviyede devam etmesi beklenmiyor.

ABD’de elektrikli araç satın alma teşvikleri geri çekilirken, Çin etkisine karşı yerli üretimi artırmaya yönelik adımlar atılıyor.

Çin’deki büyümenin yavaşlaması ise büyük ölçüde 2024 ortalarında uygulamaya konulan ve yılın ikinci yarısında satışları ciddi biçimde artıran elektrikli araç sübvansiyonlarının yarattığı yüksek karşılaştırma tabanından kaynaklanıyor. Bunun yanında, yurt içi fiyat savaşlarının üreticilerin kar marjlarını düşürmesiyle birlikte otomobil üreticileri; yerli otomobil üreticileriyle rekabet avantajı sağlayabilecekleri ve daha yüksek kârlılık sağlayabilecekleri Avrupa ve diğer pazarlara yönelmeye başladı.

Avrupa’da elektrikli araçlar büyüyor

Avrupa elektrikli araç pazarı, 2024 yılına kıyasla 2025 yılında %33 oranında büyüdü. Bu büyümenin %31’i tamamen elektrikli araçlardan, %38’i şarj edilebilir hibrit araçlardan kaynaklandı.

Avrupa elektrikli araç pazarı, yıl boyunca AB egzoz emisyon hedeflerinin yumuşatılmasıyla birlikte yasal değişikliklerin yaşandığı ve birçok büyük Avrupa ülkesinin sübvansiyonları artırmasıyla tüketici elektrikli araç alımlarına yönelik desteği artırdığı bir yıl oldu.

2025 yılı boyunca, elektrikli araç satışları Almanya ve İngiltere gibi büyük pazarlarda sırasıyla %48 ve %27 oranında büyürken, Fransa yılı %2’lik sınırlı bir büyüme ile tamamladı.

Mayıs 2025’te  AB emisyon hedeflerinin yumuşatılması otomobil üreticilerine bir nebze rahatlama sağlamıştı.

2026’ya bakıldığında, Avrupa’daki en önemli gelişme, 2035 emisyon hedeflerinde yapılan değişiklik oldu. Buna göre, belirli koşulların karşılanması şartıyla egzoz emisyonlarında %100 yerine %90’lık bir azaltım hedefi getirildi. Düşük karbonlu çelik kredileri ve yenilenebilir yakıt kredilerinin kullanımı da bu kapsamda değerlendirilecek.

Önerilen Otomotiv Paketi kapsamında, üreticiler ayrıca 2030-32 dönemi için emisyon ile ilgili ek uyumluluk esnekliklerinden de yararlanacaklar. Ek önlemler arasında kurumsal filolar için yeni hedefler, küçük araçlar için süper krediler ve AB’nin Batarya Güçlendirici girişimi aracılığıyla artırılmış destek yer alıyor.

AB’de 2026 yılında otomobil üreticilerinin elektrikli araç satışlarında güçlü bir ivme yakalamaları muhtemel gözüküyor. Ülkelerin tüketicilere elektrikli araç alımında verdikleri sübvansiyonların yeniden canlanması da önemli bir rol oynamasıyla Avrupa elektrikli araç pazarının 2026 yılında %14 oranında büyümesi bekleniyor.

Amerika kıtası elektrikli araçlarda büyümüyor, bu böyle mi devam edecek?

2025 yılı Kuzey Amerika elektrikli araç pazarı için zor bir yıl oldu. Araç üretimini ve tedarik zincirlerini ülke içine taşımayı amaçlayan korumacı politikalar, pazar ivmesini önemli ölçüde zayıflattı. Elektrikli araç satışları 2025’te sadece %1 arttı.

Kanada pazarı 2025’in başlarında sübvansiyonların kaldırılmasının ardından kötü bir performans göstererek elektrikli araç satışlarının yıl içinde %41 oranında düşmesine neden oldu. Buna karşılık, Meksika’da elektrikli araç satışları %29 oranında arttı ve bu büyümenin büyük kısmı Çin’den ithal edilen elektrikli araçlardan kaynaklandı.

ABD pazarı ise Ağustos ve Eylül 2025’te iki ay üst üste rekor satışlar görse de yılın son çeyreğinde keskin bir daralma yaşandı. Elektrikli araç satışları 2025’in üçüncü çeyreğine kıyasla %49 geriledi.

ABD elektrikli araç pazarının 2026 görünümü de sınırlı tüketici teşvikleri, destekleyici mevzuat eksikliği ve üreticilerin içten yanmalı motor üretimine öncelik vermesi nedeniyle zayıf kalmaya devam ediyor. Sonuç olarak, ABD’de elektrikli araç satışlarının 2026’da %29 oranında düşmesi bekleniyor.

Buna rağmen son gelişmelerle birlikte birçok markanın menzili uzatılmış elektrikli araç modellerini ABD pazarına sunması bekleniyor.

Çin en büyük pazar olmaya devam ediyor

Çin’de elektrikli araç pazarı, 2024’e kıyasla 2025’te %17 oranında büyüdü. Aynı dönemde tamamen elektrikli araç satışları %26 artarken, şarj edilebilir hibrit araç satışları %6 yükseldi. Büyüme büyük ölçüde, 2024’ün ortalarında Çin’in takas programı kapsamındaki sübvansiyonların artırılmasından kaynaklandı.

2025 yılında Çin elektrikli araç pazarı; yoğun iç rekabet, agresif fiyatlandırma ve genişleyen model çeşitliliği ile büyüdü. Ancak iç piyasadaki rekabet baskısı arttıkça Çinli üreticiler giderek daha fazla denizaşırı pazara yöneldi.

 Çin’in en büyük üreticisi, 2024’te 0,4 milyon adet olan elektrikli araç ihracatını 2025’te bir milyonu aşarak iki katından fazla artırdı. Bu ihracat akışları, Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Orta Asya’nın başlıca faydalanıcıları arasında yer aldığı dünyanın geri kalanında elektrikli araç büyümesinin önemli bir itici gücü oldu. Avrupa pazarında da Çin yapımı elektrikli araçların güçlü bir varlığı görüldü ve bu araçlar 2025’te toplam elektrikli araç satışlarının %19’unu oluşturdu.

Daha önce tamamen muaf olan elektrikli araçlar 2026’da Çin’de ilk kez satın alma vergisine tabi tutulacak. Ancak bu araçlar satın alma vergisinden %50 oranında muaf tutulacak. Ayrıca, yeni 2026 takas teşvik programı, 2025’teki sabit teşvik yerine araç fiyatına bağlı olacak. Bu nedenle ortalama sübvansiyon seviyelerinin 2026’da 2025’e göre daha düşük olması bekleniyor. Buna rağmen Çin, elektrikli araçlarda dünyanın en büyük pazarı olmayı sürdürecek.

Asya ve diğer ülkeler

Dünyanın geri kalanında, elektrikli araç pazarı 2025’te 2024’e kıyasla %48 büyüdü. Özellikle Güneydoğu Asya’da, Çin’den ithal edilen elektrikli araçların güçlü bir varlığı görüldü. Bölgedeki satışlar yıllık bazda neredeyse iki katına çıktı. 2025’in son üç ayında aylık ortalama 55.000’den fazla elektrikli araç satılırken, 2024’ün aynı döneminde bu rakam aylık ortalama 32.000 seviyesindeydi.

Güney ve Orta Amerika’da yıllık bazda %49’luk bir büyüme görüldü. Bu büyümede de satışların %85’inden fazlasını oluşturan Çinli üreticilerin etkisi önemli rol oynadı.

Japonya’nın elektrikli araç pazarı ise yıllık bazda sadece %6 büyüdü. Hibrit araçların güçlü varlığı nedeniyle elektrikli araçların benimsenmesi sınırlı kaldı. Japonya’da elektrikli araç penetrasyonu üst üste dördüncü yıldır %3 seviyesinde kaldı. Buna karşılık, Güney Kore pazarı, yerli üreticilerin ve ithal elektrikli araçların piyasaya sürdüğü yeni modeller ve hükümet teşvikleri sayesinde yıllık bazda %50 büyüme gösterdi.

Elektrikli araçlarda gelecek

Enerji fiyatları yükselirken, tüketicilerin elektrikli araçlara geçmesi daha da hızlanacak. Elektrik maliyetlerinde artış yaşansa bile elektrikli araç kullanımı benzinli veya dizel araçlara kıyasla önemli ölçüde daha düşük maliyetli olmaya devam edecek.

Yeni içten yanmalı motorlu araç satışına yönelik yasaklar küresel ölçekte zayıflasa da enerji fiyatları elektrifikasyon sürecini etkilemeye devam edecek. Sonuçta belirleyici olan tüketici olacak. Enerji maliyetlerinin yanı sıra uygun maliyetli şarj altyapısının yaygınlaşmasıyla elektrikli geleceğe geçiş daha da hızlanacak.

Çağrı Koray Öztopçu

Close Search Window
Close