Otomotiv ve Çip’de Yeni Dünya : Kendin üret. ABD’den gelen son açıklamaları sonrası otomotiv üreticileri, ABD’de üretim yapan şirketlerin, Kuzey Amerika’daki otomobil ve kamyonlarının yüzde 40’ını Kanada ve Meksika’da üretiyor olması kaynaklı, açıklanan Kanada ve Meksika Tarifeleri Otomobil üreticilerine zarar vereceği konusunda hem fikir durumdalar. Tüm otomobil üreticileri, ABD’ye Kanada, Meksika ve Çin’den ithal edilen mallara uyguladığı yeni tarifelerden dolayı sıkıntıyı aşabilmek için planlama yapıyorlar.
Otomobil üreticileri bitmiş otomobil, motor, şanzıman ve diğer bileşenleri ABD’nin Kanada ve Meksika sınırlarına gönderirken, Çin’deki parça üreticilerinden de ithalat gerçekleştiriyorlar. Tarifelerin, Amerikalı tüketicilerin yeni otomobiller için ödediği fiyatları artırması beklenirken, Kanada ve Meksika’dan Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderilen kamyonlara ve diğer büyük araçlara 10.000 $ veya daha fazla eklenebileceğini tahmin ediliyor. Bütün bu son açıklamalar sonrasında, değişen otomotiv ekosisteminde farklı bir gündem de tekrar güçleniyor.
Yarı İletken kullanım alanı genişliyor
Dijitalleşme ile çip (yarı iletken) talebi önemli ölçüde artarken günlük hayatımızda kullandığımız cihazların çoğunda yer alan çip ve yarı iletkenlerin üretimi, son dönemlerde global güç dengelerinde en çok tartışılan konular arasında yer almaya başladı.
Çiplerin kullanım alanları, akıllı telefonlar dahil, çeşitli iletişim cihazlarında, telefonlarda, bilgisayarlarda, otomobillerde, oyun konsollarında, güneş enerji sistemlerinde ve akıllı ev cihazlarının yanı sıra savunma sanayisiyle beraber uzay ve havacılık sektörlerinde günden güne artıyor. Yarı iletkenler, modern bilgi ve iletişim teknolojilerinin temelini oluşturur. Son derece küreselleşmiş ancak uzmanlaşmış bir yarı iletken değer zincirinde, jeopolitik sorunlardan ve talep-arz dengesizliklerinden kaynaklanan tedarik zinciri zorlukları arasında değişimler yaşanmaya devam ediyor. Küresel karşılıklı bağımlılıklar, tedarik zincirini önemli kılarken, çevresel, jeopolitik, ekonomik ve teknolojik risklere karşı ülkelerin zayıflıklarını da böyle dönemlerde ortaya çıkarıyor.
Ülkeler yerel yarı iletken endüstrileri tasarlıyor
ABD Başkan seçimleri sonrası, bilgisayar çiplerine yönelik yeni gümrük vergilerini yakında açıklayacağı tekrar gündem oldu. Küresel teknoloji sektörü ve Çin ile yapay zeka konusunda yaşanan jeopolitik mücadele üzerinde derin etkilere sahip olacak vergiler, bilgisayar çipleri, yarı iletkenlerin, üretimini ABD’de yapılmasını amaçlıyor. Birçok üst düzey tüketici elektroniğinde ve gelişmiş yapay zeka destekli teknoloji ve araştırmada kullanılan yarı iletken ve çip üreticilerinin ABD’de fabrika açması hedeflenirken, yüksek vergiler ve gümrük vergileri ile yerlileşme hedefleniyor. Daha önce ABD yarı iletken üretim tesislerinin inşasını desteklemek için teşvik ederken,
Yeni dönemde teşvik olmadan yarı iletken üretimini artırmak hedefleniyor.
ABD, çip tasarımında küresel lider olsa da çip üretiminin büyük çoğunluğu denizaşırı ülkelerde, özellikle de yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için gerekli olan üst düzey bilgisayar çiplerinin yapıldığı Tayvan’da gerçekleşiyor. Geçmiş dönemde ABD, Asya’daki fason üretime bu kadar bağımlı olmanın doğurabileceği olumsuz sonuçlara karşı hem ABD’li hem Asyalı yüksek teknoloji şirketlerine ülke içinde üretim tesisleri açmaları için yönlendirme yapmıştı. Geçtiğimiz yıl, ABD’de çip üretimine 280 milyar dolarlık teşvik tasarısı onaylanırken, yarı iletken üretimi için yaklaşık 52 milyar dolarlık desteğin yanı sıra fabrika kurulumunu teşvik etmek için 4 yıllığına yüzde 25’lik vergi indirimi sunulurken, CHIPS Yasası’nın kabulü ve ardından yapılanma için 200 milyar dolardan fazla yatırım açıklanırken, 16 eyalette 40’tan fazla projeyi kapsıyordu.
Ülkeler, küresel değer zinciriyle iç içe geçmiş ancak hem yerel ekonomik faydayı hem de potansiyel gelecekteki çip kıtlıklarına karşı dayanıklılığı garanti altına almak için yeterince yerelleştirilmiş sağlam ve verimli yerel yarı iletken endüstrileri tasarlarken küresel karmaşıklıkları proaktif bir şekilde öngörerek yönetmeye çalışıyorlar. Doğal afetler, jeopolitik çatışmalar ve ticaret anlaşmazlıkları da dahil olmak üzere son küresel olaylar, yarı iletken endüstrisini zorlayarak tedarik kıtlıklarına ve ekonomik etkilere yol açarken; pandemi de tedarik zincirlerini ciddi tahrip etti. Talep artışları gibi ekonomik riskler üretim kapasitelerini zorlarken, dünya da siber saldırılar da dahil olmak üzere teknolojik riskler, operasyonel verimliliği ve veri güvenliğini tehlikeye atmaktadır. Özellikle ABD ile Çin arasındaki ticaret anlaşmazlıkları tedarik zincirlerini ve piyasa istikrarını daha da bozmaya devam ediyor.
Korumacılık yarı iletken sektörünü çevreliyor
Bu zorlukların üstesinden gelmek için ülkeler, yarı iletken tedarik zincirlerini güçlendirmek için çeşitli karşı önlemler uyguluyor. Yerelleştirme çabaları, endüstrinin dayanıklılığını artırmayı ve yabancı tedarikçilere olan bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor. ABD Yarı İletken Üretmek İçin Yardımcı Teşvikler Yaratma Yasası (CHIPS) ve Avrupa Çip Yasası gibi girişimler, yerel yarı iletken üretimini ve inovasyonunu teşvik ediyor. Dünya genelindeki bölgelerdeki ülkeler, tedarik zincirlerini güvence altına almak ve ekonomik büyümeyi sağlamak için yarı iletken geliştirmeye büyük yatırımlar yapıyor.
Yarı iletken endüstrisini büyüterek, mühendislik yeteneklerinin geliştirilmesini, son uygulama endüstrilerinin teşvik edilmesini ve jeopolitik karmaşıklıkların üstesinden gelinmesini için adımlar atılıyor. Ülkeler önlemleri alarak, yetenekli yetenekleri çekmeye ve yarı iletken teknolojisine dayanan endüstrileri desteklemek için hızlı kararlar veriyorlar. Aynı zamanda kıtalarda yer alan yakın ülkeler arasındaki iş birliği ve gelişmekte olan ve öncü yarı iletken teknolojilerine stratejik yatırımlar, endüstri büyümesinin sürdürülmesi için öncelikli olarak uygulanıyor.
2023’de başlayan adımlar hızlanıyor
Avrupa’nın teknolojik egemenliğini ve yarı iletken ekosistemini güçlendirmeyi hedefleyen ve Eylül 2023’te resmen kabul edilen Avrupa Çip Yasası, dış pazarlara bağımlılığı azaltmayı, sektörde üretim, araştırma ve yetenek gelişimini artırarak, beş stratejik hedefe odaklanıyor: Yarı iletken araştırma liderliğini artırmak, üretim ve paketleme kapasitesini geliştirmek, 2030’a kadar üretimi artırmak, endüstri beceri eksikliklerini gidermek ve dayanıklı bir yarı iletken tedarik zincirini sağlamak. Girişimin yapay zeka, güvenli iletişim, savunma ve sağlık hizmetleri gibi alanlarda önemli ilerlemeler sağlaması bekleniyor.
AB Komisyonu, Avrupa’nın küresel çip üretimindeki payını 2030 yılına kadar 2 katına çıkararak yüzde 10’dan yüzde 20’ye yükselmek amacıyla, Avrupa Çip Yasası çerçevesinde endüstrisini 43 milyar euro’luk kamu fonlarıyla destekleyecek bir paketi açıkladı. Güney Kore, çip endüstrisine 450 milyar dolar destek sağlamayı hedeflerken, Japon hükümeti de iki özel şirketin yeni fabrika yatırımı yapmasına destek planını duyurmuştu.
Ülkeler, artan teknoloji ihtiyacıyla savunma ve havacılık endüstrisi için yüksek teknoloji bileşenlerinin üretimini de kendi ülkelerine geri çekmek için yıllardır yoğun bir çaba harcamaya artan bir şekilde devam edecek.
Çağrı Koray Öztopçu
