Korumacılık küresel ticareti değiştirecek mi? Son dönemde ülkelerin korumacılık adımları hızlanırken, en fazla konuşulan konular arasında küresel ticaretin boyutu ne kadar değişecek sorusu yer alıyor.
Pandemi sonrasında küresel ticarette çok hızlı değişimler yaşanırken daha önce olacağına inanmadığımız birçok tehlikeyi yaşayan dünya için 2023 zorlayıcı bir yıl oldu.
Ticaret savaşları korumacılığı trendi yükseliyor
Ticaret savaşları korumacılığın, genellikle uluslararası ticareti engelleyen eylem ve politikaların yan ürünleri iken, ülkeler, iç ticareti ve işleri dış rekabetten korumak amacıyla bazı önlemlere başvurabilir. Korumacılık aynı zamanda ticaret açıklarını dengelemenin bir yolunu da ifade eder.
Rusya -Ukrayna savaşı ve bunun sonuçları, büyümenin önündeki en büyük engel olarak salgının yerini alırken, küresel ticareti ilk yavaşlatan adımlardan oldu. Ukrayna’daki savaşı, batılı ülkelerin Çin ticaretine olan bağımlılığını azaltma adımları, yeni ekonomik birlikteliklerin yükselişi, ülkelerin ve şirketlerin tedarik zinciri risklerini çeşitlendirme isteği, lojistik sıkıntıları ve Çin Tayvan gerginliği takip etti.
Değişen jeopolitik ve ekonomik dinamiklerle küresel ticaretin uyumu
Jeopolitik ve ekonomik dinamiklerle küresel ticaret farklılaşırken, zaman içinde değişen dinamiklere sağlanan uyumla dünya küresel ticareti büyümeye devam ediyor.
Avrupa ve ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarının yürürlüğe girmesi ve Avrupa’nın Rus petrol ve doğalgazına olan bağımlılıktan kurtulmasıyla AB ile Rusya arasındaki ticaretin düşüşünün 2030’lu yıllarda kadar 262 milyar dolar daralacağı; bu kaybı Rusya’nın Çin ve Hindistan başta olmak üzere diğer bölgelere kaydıracağını gösteriyor.
Son dönemdeki gelişmelerle, ABD ile Çin arasındaki ticaretin 2030’lu yıllarda 63 milyar dolar azalması beklenirken, Çin’in Asya ülkeleri, Hindistan ve Meksika ile ticaretini büyüterek telafi etmesi bekleniyor.
Dünya ticaret haritası yeniden çiziliyor
Dünyada yeniden çizilen ticaret haritasında dengeler de hızlı değişirken, artan jeopolitik gerilimler ve üretim maliyetleri karşısında, şirketler küresel tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye gidiyor. Bu adımlar Çin, ABD, Japonya ve AB çevresinde bölgesel ticareti artırırken, Çin’in Asya ve Güneydoğu Asya ile tedarik konusunda yakınlaşması bekleniyor. Bölgenin düşük maliyetleri ve üretim kapasitesinin artan genişliği ve derinliği, şirketlerin Güneydoğu Asya’ya ilgisini çekecek.
Ukrayna’daki savaşın tahıl tedariğine ve nakliyesine verdiği zarar, Amerika’nın bağlantısının kesilmesi nedeniyle zayıf düşen Dünya Ticaret Örgütü ve küresel ticaretin pandemi sonrasında zorlaşmasına ve dünya ticaretinin yönetilemez tehlikeleri barındırmaya başlamasına sebep oldu.
ABD ve Avrupa ilk korumacılık adımını elektrikli araçlarla attı
Avrupa, Amerika ve Çin, ihracat yasakları, ithalat tarifeleri ve yatırım kısıtlamalarıyla bir ticaret savaşında iken, Avrupa, Amerika’nın sübvansiyon ve vergi teşvikleri, ABD’deki Enflasyon Azaltma Yasası’ndan dolayı daha da konuyu derinleştiriyor.
ABD yönetimi, 14 Mayıs’ta Enflasyonu Azaltma Kanunu (IRA) kapsamında, Çin’in düşük fiyatlı ihracat faaliyetlerinin ABD’nin tedarik zincirine, işletmelerine ve işçilerine tehdit oluşturduğu gerekçesiyle, Çin’den yapılan 18 milyar dolarlık ithalata yönelik gümrük vergilerini artırma kararı aldı.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonunca Çin menşeli elektrikli otomobillere uygulanacak olası anti-damping konusu tartışmalarda yerini alırken, AB’nin Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillere yüzde 20 vergi koyması halinde bunun ikili ticaret ve Avrupa’daki üretim üzerinde gözle görülür etkisi olacağı beklentisi hakim. Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillerde yüzde 25 düşüş yaşanması beklenirken, yaklaşık 4 milyar dolar tutarında ve tahmini 125 bin otomobile karşılık geleceği paylaşılıyor.
Korumacılık gelişmeye devam edecek olsa da firmalar ve ülkeler geri çekilmek yerine uyum sağlamaya devam edecek.
Zorlu bir ortamda risklere hazırlanmak
Son 30 yılda şirketlerin kapsamlı dünya tedarik ağları geliştirmesine olanak tanıyan nispeten güvenli ticaret ortamı, yerini bir yandan geleneksel verimlilik ve daha düşük maliyet hedefleri ile artan farkındalık arasında yeni bir denge talep edecek daha belirsiz bir ortama bıraktı. Diğer yandan küresel riskler ve bunları azaltmak için gereken adımlarla, küresel ticaret modelleri, birçok kuruluşu halihazırda tedarik zinciri esnekliğine ve küresel çeşitliliğe öncelik vermeye yöneltiyor.
Şirketlerin üretimde kısıntıya gitmemek ve üretimin sürekliliğinin devamını sağlamak için hammadde üretim, tedarikçi seçiminde daha yerel kaynaklara odaklanma ve alternatif tedarikçileri belirlenmeye öncelik vermesi gerekiyor. Ülkeler de, kısıt, nadir hammadde ve madenlere yönelik alternatifleri belirlemek için Ar-Ge’ye fon sağlayabilir veya farklı küresel bölgelerde tedarikçi ilişkileri geliştirebilir.
Uzun vadede şirketlerin farklı bakış açılarıyla üretim planlama ve yönetimi yapması şart!
Jeopolitik senaryoda değişen dengeler, şirketlerin üretim ve hammadde tedarik planlamasını sermaye tahsisi ve tedarik zinciri yönetimi süreçlerine dahil etme çabalarını hızlandırmalarını gerektiren bir dizi adım atmalarını gerektiriyor. Şirketlerin özellikle büyüme senaryo planları ve genel büyüme stratejisini destekleyecek şekilde uzun vadeli tedarik zinciri esnekliğini artırmayı amaçlamaları gerekiyor.
Küresel tedarik zincirleri üzerinde etkileri olan çevresel, sosyal ve yönetim hedeflerini ortaya koyan şirketlerin, küresel riskleri mümkün olduğu kadar erken tespit edip yönetebilecek liderlik rollerine sahip yöneticilerle mevcut yetenekleri geliştirdiği ve eğittiği, ortaya çıkan şokların veya aksaklıkların erken görünürlüğünü artırmak, senaryoları ve beklenmedik durumları görselleştirmek için tedarik zinciri kontrol yapılarını da şirketlerinde kurmaları geleceği yönetebilmek açısından önemli olacak.
Çağrı Koray Öztopçu
E-Mobilite üzerine yazılan diğer makalelere bu aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
https://www.korayoztopcu.com/kategori/e-mobilite/
Sürdürülebilirlik üzerine yazılan diğer makalelere bu aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
https://www.korayoztopcu.com/kategori/surdurulebilirlik/
