Elektrikli araç bataryaları çevreye zararlı mı? Dünyanın dört bir yanındaki sürücüler çevresel etkiler konusunda giderek daha bilinçli hale geliyor. Yapılan son araştırmalarda, Avrupa’da halkın yüzde 62’sinin ulaşımda karbon emisyonlarının azaltılmasının öneminin farkında olduğunu ve 10 elektrikli araç sürücüsünden 7’si için araç satın alırken çevresel hususların belirleyici olduğunu gözler önüne seriyor. Bu da elektrikli araçların, içten yanmalı olanları kullanmaktan daha sürdürülebilir bir seçenek olarak öne çıktığını gösteriyor.
Batarya üretimi özellikle lityum, kobalt ve manganez gibi nadir ve kaynağı zor olan malzemelerin, hammaddelerin çıkarılması için gerekli enerji tüketimi ve çevresel zorluklar yüksek karbon emisyonuna yol açsa da içten yanmalı arabalara kıyasla elektrikli araçlar dünyamızın geleceği açısından önemli bir fayda sağlıyor.
Elektrikli araç bataryalarının sürdürülebilirliği
Batarya teknolojisi elektrikli araçlarla beraber gelişirken, lityum batarya ilk olarak Gilbert N. Lewis tarafından 1912 yılında keşfedildi. İlk yeniden doldurulabilir lityum iyon batarya 1991 yılında John B. Goodnogh tarafından geliştirilip, tüketicilerin kullanımına kamera ve kişisel müzik çalarlar ile sunuldu.
Elektrikli araçlarda bataryada ana malzemeler lityum, manganez ve kobalttır. Lityum iyon hücresinden oluşan bataryada yaklaşık 8 kilogram lityum, 14 kilogram kobalt ve 20 kilogram manganez kullanılır.
Lityum esas olarak tuz yataklarından veya yer altı tuzlu su rezervuarlarından üretilir ve üretimin çoğu Güney Amerika (Bolivya, Arjantin ve Şili) ve Çin’de yoğunlaşır. Kobalt, Avustralya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde çıkarılırken, manganez üretiminin yaklaşık %80’i Güney Afrika’dan gelir.
Elektrikli araç bataryalarının mevcut üretim süreçleri henüz istenilen düzeyde sürdürülebilir olmamakla birlikte, bu araçların başlangıçtaki çevresel etkisini fazlasıyla telafi ediyor. Sektörün, batarya üretimini daha sürdürülebilir hale getirmesi ve temiz enerji kaynaklarına geçiş yönünde çalışmalarına devam etmesi büyük önem taşıyor.
Yeni teknoloji barındıran sürdürebilir bataryaların yükselişi
Elektrikli araçlarda kullanılan bataryalarda sürdürülebilirliği desteklemek için önde gelen otomobil şirketleri kobalt, grafit ve lityumu güvenilir kaynaklardan elde etme taahhüdünde bulunuyor ve bu maddeleri kullanmaktan uzaklaşıyor. Bu yönde bir alternatif de kobalt yerine demir kullanan lityum demir fosfat (LFP veya Li-FP) teknolojisidir.
Lityum-iyon ile karşılaştırıldığında, LFP daha düşük enerji yoğunluklarıyla daha az verimli ve kısa menzile sahip. Ucuz ve kolay üretilir, ısıya daha dayanıklı ve uzun ömürlüdür.
Diğer taraftan günümüzde batarya teknolojisi gelişmeye devam ederken, yeni bir adımla “katı hal” bataryaların geliştirilmesinde adımlar atılıyor. Katı hal pil teknolojisi olarak adlandırılan teknoloji, günümüzde kullanımda olan lityum iyon pillerin tek şarjla sağladığı sürüş menzili ve alev alma riski gibi sorunların çözümü için en umut verici gelişme olarak değerlendiriliyor. Dünyanın en büyük pil malzemeleri üreticileri katı hal pillerin 2030 yılına kadar küresel pazarın yüzde 10’undan fazlasına ulaşmasını bekliyor.
Benzin veya dizel yakmadıkları için elektrikli otomobillerin çevresel etkisi, üretimlerinden ve özellikle de bataryalarından kaynaklanıyor. Elbette bir elektrikli aracın günlük kullanımda ne kadar sürdürülebilir olduğu, onu şarj etmek için kullanılan elektriğin nasıl üretildiğine bağlıdır. Yenilenebilir kaynaklarla şarj edilen bir elektrikli araç, kömür veya doğal gaz kullanılarak üretilen elektrikle şarj edilene göre çok daha sürdürülebilir bir etkiye sahiptir.
Elektrikli araç bataryaları gerçekten ne kadar sürdürülebilir? Elektrikli araç bataryaları çevreye zararlı mı?
Elektrikli araç batarya üretimi şu anda bazı olumsuz çevresel ve sosyal etkilerle mücadele ederken, yeni çıkarma süreçleri, batarya kimyasalları ve malzemeleri daha sürdürülebilir bir geleceğin yolunu açıyor.
Katı hal piller üzerine yapılan yenilikçi çalışmalar, bu maddelerin kullanımını tamamen ortadan kaldırma ve yeni pillerin kapasitesini ve verimliliğini önemli ölçüde artırma potansiyeli taşıyor.
Ülkelerin, üreticilerin batarya ve elektrikli araç üretimiyle ile ilgili sürdürülebilir adımlar atma sorumluluğu bulunuyor. Bataryaların aynı zamanda yaklaşık 10-15 yıl olan kullanım sürelerini geri dönüştürme adımlarını ve içerdikleri hammaddelerin çoğunun geri kazanılması için yeniden kullanımını sürdürülebilir bir dünya için hedeflememiz gerekiyor.
Çağrı Koray Öztopçu
E-Mobilite üzerine yazılan diğer makalelere bu aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
https://www.korayoztopcu.com/kategori/e-mobilite/
Sürdürülebilirlik üzerine yazılan diğer makalelere bu aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
https://www.korayoztopcu.com/kategori/surdurulebilirlik/
